De Oude Sterrewacht in Leiden

by Michel Sjollema

De Oude Sterrewacht heeft een rijke geschiedenis. Op deze pagina vindt u een beknopte versie van de historie die in het observatorium heeft plaatsgevonden.

Universiteit Leiden is de oudste universiteit van Nederland, gesticht in 1575. Sterrenkunde heeft een lange en rijke traditie in Leiden. Al in 1633 kreeg de universiteit een sterrenwacht als onderdak voor het kwadrant van Snellius. Het maakt Sterrewacht Leiden de oudste nog bestaande universiteits-observatorium ter wereld.

In de eerste twee eeuwen werd de sterrenwacht vooral voor educatieve doeleinden gebruikt. In 1861 werd onder leiding van Frederik Kaiser de ‘nieuwe’ sterrenwacht aan de Witte Singel gebouwd, die het begin van een enorme bloeiperiode markeert in de Leidse en Nederlandse sterrenkunde. Aan het eind van de 19de en begin 20ste eeuw ontwikkelde Leiden zich tot een wetenschappelijk centrum op wereldniveau, met beroemde natuurkundigen zoals P. Ehrenfest en de nobelprijswinnaars H.A. Lorentz, P. Zeeman, en H. Kamerlingh Onnes. In 1919 werd W. de Sitter directeur van de Sterrewacht. Hij werkte samen met Albert Einstein aan de implicaties van de algemene relativiteitstheorie op het gebied van de kosmologie. Zijn opvolger was E. Hertzsprung, de mede-uitvinder van het beroemde Hertzsprung-Russel diagram van sterren dat heden ten dage nog overal gebruikt wordt.